افتادگی پلک (پتوز) و درمان آن با جراحی

افتادگی پلک یا پتوز عارضه‌ای است که مشخصه آن شل شدن و افتادن پلک بالا است. این عارضه که در اصطلاح پزشکی بلفاروپتوز نیز گفته می‌شود، دارای گونه‌های متفاوتی است. برای مثال افتادگی یک پلک پتوز یک طرفه و افتادگی دو پلک پتوز دوطرفه نامیده می‌شود. چنانچه پوست اضافی و پف کرده در بخش فوقانی پلک بالا وجود داشته باشد، عارضه درماتوکالاسیس (dermatochalasis) نامیده می‌شود.

افتادگی پلک گاهی مادرزادی است و گاهی در طول عمر ایجاد می‌شود و اکتسابی است. پتوز ممکن است موقتی یا دائمی باشد. درمان متداول افتادگی پلک تقریباً همواره عملی جراحی است که در آن لیفت پلک بالا انجام می‌شود. این عمل بر روی عضله بالابرنده پلک (عضله مولر یا عضله لواتور/ آپونوروز) انجام می‌شود.

بیماران دچار افتادگی پلک هر روز با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم می‌کنند، به همین دلیل برخی بیماران ترجیح می‌دهند با انجام عمل جراحی از این مشکلات رهایی یابند. در این عمل پلک بالا رو به بالا کشیده می‌شود تا چشم‌ها ظاهری طبیعی و یک‌دست‌تر پیدا کند. این عمل توسط جراح اکولوپلاست انجام می‌شود که در زمینه درمان پوست، استخوان و عضله‌ی اطراف چشم تخصص دارد.

دکتر یادگاری یکی از جراحان اکولوپلاست سرشناس هستند که بهترین روش جراحی درمان افتادگی پلک را پس از مشاوره تخصصی و معاینه پیشنهاد می‌دهند. جراحی افتادگی پلک عملی بدون درد است که کمتر از یک ساعت طول می‌کشد و بیمار معمولاً می‌تواند فعالیت‌های روزمره را ظرف یک هفته از سر بگیرد. به منظور آشنایی بیشتر با شیوه جراحی (پتوز) و یا رزرو نوبت در کلینیک چشم پزشکی دکتر یادگاری می‌توانید با شماره‌ 02188196544  تماس حاصل فرمایید.

علائم افتادگی پلک


بارزترین علامت افتادگی پلک یا بلفاروپتوز خود افتادگی پلک است و از دیگر علائم آن می‌توان به دشواری در باز کردن چشم یا به عقب خم کردن سر برای بهتر دیدن اشاره کرد. خستگی چشم، انحراف چشم یا دوبینی نیز از علائم پتوز محسوب می‌شود.  بیمار یا متخصص دو عکس جدید و مربوط به ده سال پیش چهره را با هم مقایسه می‌کنند تا تغییر کردن پلک را بررسی کنند.

علل


افتادگی پلک علل مختلفی دارد. گاهی علت این عارضه ارثی است و پلک بیمار مادرزادی شل و افتاده است. اکثر موارد اکتسابی افتادگی پلک نتیجه بالا رفتن سن، شل و کشیده شدن تاندون باز نگهدارنده پلک است.

آسیب‌دیدگی، جراحی یا آسیب دیدن عضله‌های بالابرنده پلک یا عصب‌های کنترل کننده این عضلات نیز منجر به افتادگی پلک می‌شود. تومور، اختلال‌های عصبی، بیماری‌های سیستمی و مصرف بعضی داروها نیز از علل پتوز محسوب می‌شود.

انواع افتادگی پلک


افتادگی پلک با توجه به علت آن طبقه‌بندی می‌شود:

  • افتادگی پلک نوروژنیک (عصبی): در این حالت عصب‌های متصل به عضلات آسیب دیده‌اند.
  • افتادگی پلک میوژنیک: شل شدن و افتادگی پلک ناشی از مشکل داشتن عضله‌ بالا برنده پلک است.
  • افتادگی پلک آپونوروز: این عارضه به کشیده شدن و ضعیف شدن تاندون مسئول بالا بردن پلک اشاره دارد.
  • افتادگی پلک مکانیکی: در این عارضه سنگینی پلک به حدی است که عضلات مربوطه نمی‌توانند آن را بلند کنند.

تفاوت افتادگی پلک و پف چشم


افتادگی پلک و پف چشم، دست‌کم از نظر پزشکی با هم تفاوت دارد. پف چشم عارضه‌ای است که غالباً ناشی از بیرون زدن چربی از شکستگی حدقه چشم است. پف چشم عموماً در بزرگسالان مشاهده می‌شود، حال آن که  افتادگی پلک ارتباطی به سن ندارد.

عامل‌های خطر


عامل‌های متعددی احتمال افتادگی پلک را افزایش می‌دهد که مهم‌ترین آنها عبارت است از:

  • بالا رفتن سن
  • سابقه خانوادگی افتادگی پلک
  • آسیب دیدگی مادرزادی یا هنگام تولد
  • جراحی چشم مانند جراحی آب مروارید
  • فلج فیبرهای عصبی پلک
  • دیابت
  • سکته مغزی
  • سندرم هورنر
  • آسیب‌دیدگی سر و چشم
  • تومور مغزی
  • دیستروفی عضلانی
  • میاستنی گراویس

تشخیص


نخست این که کودکان یا بزرگسالان دچار افتادگی پلک باید به طور منظم برای معاینه چشم به متخصص مراجعه کنند. تست بینایی‌سنجی با چارت معمول یا با استفاده از ‌اسلیت لمپ به منظور تعیین شدت افتادگی پلک انجام می‌شود. داده‌های این آزمایش‌ها و نتایج معاینه بالینی به دقت بررسی می‌شود تا علائم و سابقه افتادگی پلک مشخص شود. گاهی پزشک برای تعیین علت اصلی افتادگی پلک و نشأت گرفتن آن از عوارضی مانند دیابت یا اختلال خودایمنی دستور آزمایش خون می‌دهد.

چنانچه پزشک احتمال دهد که ناهنجاری‌های ساختاری اطراف چشم علت افتادگی پلک است، دستور عکس‌برداری می‌دهد. دیگر آزمایش معاینه افتادگی پلک تست تنسیلون است. پزشک دارویی به نام تنسیلون را تزریق می‌کند و از بیمار می‌خواهد عضله‌های چشم را حرکت دهد تا ببیند آیا دارو قدرت عضلات را افزایش می‌دهد یا خیر؛ به این ترتیب پزشک متوجه می‌شود که آیا علت افتادگی پلک مشکلات عضلانی است یا خیر. چنانچه احتمال داده شود که پتوز ناشی از میاستنی گراویس است، آزمایش تنش انجام می‌شود.

روش‌های درمان افتادگی پلک


اگر علائم افتادگی پلک خفیف باشد، درمان ضرورتی ندارد. روش درمان با توجه به علل افتادگی تعیین می‌شود. در بعضی موارد عینک‌های مخصوصی تجویز می‌شود که پایه‌های متصل به آن پلک را نگه می‌دارد. اما اگر علائم متوسط تا شدید باشد، جراحی تنها روش اصلاح افتادگی پلک خواهد بود.

جراحی افتادگی پلک (جراحی پتوز)


متداول‌ترین جراحی که به منظور رفع افتادگی پلک انجام می‌شود، بالا بردن آپونوروز (غلاف عضله) عضله لواتور است. جراح تاندون عضله بالابرنده را در این عمل می‌کشد و پلک را بالا می‌برد. جراحی افتادگی پلک معمولاً در یک روز به اتمام می‌رسد و گاهی بلفاروپلاستی نیز همزمان با آن برای برداشتن چربی و پوست اضافی از این ناحیه انجام می‌شود.

مراحل جراحی

جراح ابتدا برش کوچکی را در پلک بالا ایجاد می‌کند و عضله بالابرنده را با وسیله کوچکی می‌کشد. جراح غالباً از بیمار می‌خواهد تا چشم را تا حدی در طول جراحی باز نگه دارد تا جراح اطمینان یابد که پلک به خوبی و به شیوه صحیح باز می‌شود.

عضله بالابرنده در مواردی چون افتادگی پلک مادرزادی آن‌قدر ضعیف است که نمی‌تواند پلک را باز نگه دارد. در این شرایط از آتل استفاده می‌شود تا عضله‌های پیشانی وظیفه لیفت پلک را به عهده بگیرند. هرچند ممکن است پلک‌ها متقارن به نظر نیاید، اما در هر حال پلک‌ها پس از جراحی بالاتر می‌رود.

بیمار یک هفته پس از جراحی برای معاینه و بررسی نتیجه و موفقیت عمل به کلینیک مراجعه می‌کند. اگر جراح مشکل خاصی را مشاهده نکند، جراحی موفقیت‌آمیز در نظر گرفته می‌شود و دیگر نیازی به درمان بیشتر نیست. چنانچه دستکاری خاصی لازم نباشد، بیمار باید تحت عمل‌های جراحی دیگری قرار بگیرد تا سرانجام نتیجه مطلوب به دست آید.

پس از جراحی

پس از درمان افتادگی پلک با جراحی، مشکلاتی چون متورم شدن پلک و تاری دید بروز می‌یابد و به تبع آن عوارض ناشی از ورم کردن پلک پیش می‌آید. بنابراین بیمار باید پس از جراحی سر را بالا نگه دارد و تا حد امکان از کمپرس سرد استفاده کند تا ورم کاهش یابد. ورم شدید بخیه‌ها را می‌کشد و باعث افتادگی مجدد پلک می‌شود.

پلک جراحی شده گاهی سفت‌تر از حد معمول می‌شود. عضله پلک هنگام خوابیدن و شل بودن عضلات صورت باز می‌شود. هر چه عضله بالا برنده قبل از جراحی ضعیف‌تر باشد، پلک پس از جراحی سفت‌تر می‌شود. در هر حال برای پیشگیری از خشکی چشم باید از قطره‌ها و پماد روان کننده طبق دستور پزشک استفاده کرد. برخی بیماران باید تا چند روز از روان کننده استفاده کنند، البته مدت مصرف چنین پماد یا قطره‌ای گاهی بالغ بر چند هفته می‌شود.

برخی بیماران پس از جراحی پلک با خشک شدن شدید چشم مواجه می‌شوند. این مشکل در بیمارانی بروز می‌یابد که پیش از عمل نیز مبتلا به بیماری یا خشکی چشم بوده‌اند. همچنین این عارضه در بیمارانی پیش می‌آید که نمی‌توانند به راحتی از چشم‌ها محافظت کنند، برای مثال چشم‌هایشان حرکت مناسبی ندارد و عضله‌های صورتشان ضعیف است. این گروه از بیماران باید با پزشک مشورت کنند تا ایشان بهترین روان کننده را برایشان تجویز کند.

عوارض


اگر افتادگی پلک کودک درمان نشود و به حد کافی شدید باشد، کودک دچار تنبلی چشم (آمبلیوپی) می‌شود. خونریزی شدید، عفونت محل جراحی، باقی ماندن جای زخم، نامتقارن شدن صورت و آسیب عصب صورت از عوارض جراحی افتادگی پلک محسوب می‌شود.

هزینه


هزینه جراحی افتادگی پلک به نوع درمان، هزینه بی‌حسی یا بیهوشی، هزینه اتاق عمل و تجهیزات بستگی دارد. هزینه تمام جراحی‌ها در این کلینیک و تحت نظارت دکتر یادگاری با حداقل قیمت و بالاترین کیفیت انجام می‌شود.