بلفارواسپاسم (پلک زدن غیرارادی/اسپاسم چشم)؛ علت و درمان

پلک زدن غیر ارادی که بلفارواسپاسم یا تیک چشم نیز نامیده می‌شود، به معنی حرکت ناگهانی و غیر ارادی پلک‌ها است. این مشکل تحت عنوان اسپاسم عضله چشم نیز شناخته می‌شود. بسیاری از این اوقات این اسپاسم‌ها در شرایط پر استرس یا زمانی که شخص برای مدت زمان زیادی استراحت نکرده باشد، رخ می‌دهند.

اصطلاح بلفارواسپاسم به هر گونه پلک زدن غیرعادی یا به هم فشردن غیر ارادی پلک‌ها اطلاق می‌شود. این مشکل ناشی از انقباضات کنترل نشده‌ی عضلات دور پلک‌ها (دیستونی) است.

اگر دچار شرایط زیر هستید:

  • اسپاسم چشم بیشتر از یک هفته طول بکشد.
  • پلک زدن غیر ارادی باعث بسته شدن پلک شده و مانع از دید عادی می‌گردد.
  • عمل جمع شدگی به سایر نواحی صورت گسترش پیدا کند.
  • دچار قرمزی، تورم و ترشحاتی از چشم خود می‌شوید.
  • افتادگی پلک بالا 

به متخصص چشم مراجعه کنید. پس از بحث در مورد علائم، پزشک یک معاینه‌ی کامل انجام می‌دهد. بعد از تشخیص، یک برنامه‌ی درمانی تهیه شده و اجرا می‌گردد. برای مشاوره تخصصی و یا رزرو نوبت در کلینیک چشم پزشکی دکتر یادگاری می‌توانید با شماره‌های 02156377075 و 02188196544 تماس حاصل فرمایید.

علت پلک زدن غیر ارادی


دلایل دقیق بلفارواسپاسم چشم ناشناخته است، اما این عقیده وجود دارد که مرتبط با عملکرد غیر ارادی برخی اعصاب واقع در پایه‌ی مغز می‌باشد. این نواحی مسئول هماهنگی حرکت عضلات هستند.

گاهی اوقات علائم خشکی چشم درست قبل یا همراه با اسپاسم چشم رخ می‌دهند. برخی پژوهش‌ها حاکی از آن هستند که خشکی چشم عامل محرک بلفارواسپاسم می‌باشد. بلفارواسپاسم می‌تواند در بین اعضای خانواده وجود داشته باشد یا ناشی از عوارض جانبی برخی داروها مانند آنهایی که برای درمان بیماری پارکینسون استفاده می‌شوند،‌ باشد.

سایر دلایل اسپاسم چشم

  • استرس
  • تحریک قرنیه یا ملتحمه
  • خستگی و کمبود خواب
  • خیره شدن طولانی مدت به صفحه کامپیوتر یا تلویزیون
  • مصرف بیش از حد کافئین (برای مثال، قهوه، چای و نوشابه‌های کافئین‌دار)
  • اختلالات سیستم عصبی

مانند همیشه توصیه می‌شود که برای یافتن دلیل اصلی پلک زدن غیر ارادی با پزشک مشورت کنید. پلک زدن غیر ارادی همچنین مرتبط با عملکرد غیر عادی بخشی از مغز که وظیفه کنترل عضلات را بر عهده دارد، می‌باشد. برخی دانشمندان عقیده دارند که ممکن است در بیماری‌هایی مانند پارکینسون نقش داشته باشد.

در موارد نادر، وراثت نیز می تواند در ابتلا به این وضعیت تاثیرگذار باشد. بطور کلی، افراد مبتلا به بلفارواسپاسم دارای چشم‌های طبیعی هستند. در حقیقت مشکل بینایی آنها ناشی از بسته شدن غیر ارادی پلک‌ها است. بلفارواسپاسم نباید با پتوز یا افتادگی پلک‌ها اشتباه گرفته شود. این مشکلات ناشی از ضعف یا فلج بودن عضله پلک بالا می‌باشند.

علائم


برخی افراد دچار تیک در زیر چشم خود هستند و برخی دیگر نیز این مشکل را در پلک بالا تجربه می‌کنند. بلفارواسپاسم می‌تواند هم چشم راست و هم چشم چپ را اذیت کند و ممکن است مرتبط با خشکی چشم، سندرم تورت یا سایر مشکلات عصبی باشد.

علائم اسپاسم چشم ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • مشکل در باز نگه داشتن چشم که ممکن است تا چند ساعت طول بکشد.
  • چشمک زدن، پلک زدن یا فشرد غیر ارادی پلک‌ها ممکن است بصورت دوره‌ای در طول روز اتفاق بیفتد و در روز بیشتر از شب رخ دهد.
  • حساسیت به نور (نور هراسی)
  • تار بینی که مدت زمان آن برای هر فرد متفاوت است و بستگی به شدت اختلال دارد.

اسپاسم جزئی چشم معمولاً بدتر نمی‌شود. اما اگر بدتر شود یا ماندگار باشد، باید به دنبال دریافت توصیه‌هایی از یک چشم پزشک باشید.

بلفارواسپاسم معمولاً با پلک زدن غیر عادی و بیش از حد آغاز می‌شود و بطور کلی همراه با سوزش چشم است. در ابتدا، پلک زدن بیش از حد ممکن است ناشی از قرارگرفتن در معرض نور شدید، خستگی یا استرس باشد.

تعداد دفعات اسپاسم چشم ممکن است در طول روز افزایش یابد. گاهی اوقات احتمال دارد اسپاسم چشم در طول خواب برطرف شود و تا زمان بیدار شدن یا چندین ساعت رخ ندهد. با بدتر شدن آن، اسپاسم‌ها قوی‌تر می‌شوند. حتی ممکن است به مدت چند ساعت منجر به بسته شدن پلک‌ها شوند و در نتیجه نتوان چیزی دید.

اسپاسم‌هایی که باعث اسپاسم در یک طرف صورت می‌شوند به عنوان اسپاسم‌های همی‌ فاسیال شناخته می‌شوند. این موارد معمولاً در اثر تحریک عصب صورت رخ می‌دهند. این نوع اسپاسم مستلزم مراجعه به پزشک است. ممکن است پزشک شما را به یک متخصص مغز و اعصاب ارجاع دهد تا دلیل اسپاسم و درمان مناسب آن تعیین شود.

درمان بلفارواسپاسم


برخی روش‌های پایه‌ای برای درمان بلفارواسپاسم وجود دارند؛ دارو درمانی، تزریق بوتاکس، جراحی و درمان‌های حمایتی یا پیشگیرانه.

دارو درمانی

دارو درمانی برای اسپاسم چشم تا حدودی یک نوع درمان غیر قابل پیش‌بینی است که همیشه نتایج طولانی مدتی به همراه ندارد. برخی داروها برای برخی از افراد موثر هستند و برای سایرین تاثیری ندارند. دستیابی به یک رژیم درمانی رضایت‌بخش نیاز به صبر زیادی دارد و مستلزم نظارت مستقیم متخصص است.

تزریق بوتاکس

قبل از درمان جراحی،‌ برخی پزشکان تزریق یک نورومدولاتور مانند بوتاکس را پیشنهاد می‌کنند. چنین درمان‌هایی کاملاً بی‌خطر و موثر هستند. تزریق پروتئین خالص در عضله‌ی بالا یا پایین چشم انجام می‌گیرد. این کار موجب انسداد تکانه‌های عصبی که باعث تیک چشم می‌شوند، خواهد شد.

تزریق نورومدولاتور درمانی ساده، سریع و با حداقل تهاجم است که می‌تواند نتایج چشمگیری را برای بیماران مبتلا به پلک زدن غیر ارادی همراه داشته باشد. در صورتی که نه دارو و نه تزریق موفقیت آمیز نباشند، ممکن است عمل جراحی در نظر گرفته شود.

بطور کلی، مزایای تزریق بوتاکس ظرف دو هفته پس از درمان شروع شده و بطور متوسط سه تا چهار ماه ماندگار است. در نود درصد از افرادی که تحت تزریق بوتاکس قرار می‌گیرند، تسکین کامل حاصل می‌شود، اما بیشتر آنها نیاز به تکرار درمان در هر دو تا سه ماه یک بار خواهند داشت.

جراحی

هنگامی که بینایی در اثر بسته شدن طولانی مدت و شدید چشم، شدیداً مختل شده باشد و به تکنیک‌های دارویی واکنشی نشان ندهد، ممکن است از میومکتومی پروتراکتور استفاده شود (برداشتن برخی عضلات بسته کننده چشم). این عمل می‌تواند بطور قابل ملاحظه‌ای باعث بهبود ناتوانی بینایی در افرادی شود که تزریق بوتاکس موثر نبوده است و آنهایی که دارای آپراکسی بازشدگی پلک (وضعیتی که با تزریق بهبود پیدا نمی‌کند) هستند.

درمان کنترل استرس

شما می‌توانید از طریق گزینه‌های مختلف مانند جلسات حمایتی یا کار درمانی، روش‌های درمانی کنترل استرس را امتحان کنید. هر یک از این روش‌های ایجاد و بهبود مکانیزم‌های مقابله‌ای می‌توانند موثر باشند.

تفاوت بین اسپاسم چشم خفیف و شدید


اسپاسم خفیف چشم معمولاً به خودی خود برطرف می‌شود. تنها باید استرس خود را کم کنید و به مقدار زیاد استراحت نمایید. مصرف کافئین را با کمتر نوشیدن قهوه، چای یا نوشابه‌های کافئین‌دار کاهش دهید. آب تونیک به خصوص به عنوان مسدود کننده‌ی عصبی عمل می‌کند. همچنین می‌توانید روش‌های جامعی مانند تکنیک‌های تنفس، تمدد اعصاب، یوگا یا مشاوره را برای کمک به کاهش استرس امتحان کنید.

استفاده از دارو نیز ممکن است موثر باشد که بستگی به شرایط بیمار دارد. هنگامی که از دارو استفاده می‌شود معمولاً هدف از آن شل کردن عضلات است. به خاطر داشته باشد که برخی داروها بهتر از سایرین عمل می‌کنند. نمونه‌هایی از این داروها که ممکن است بهتر عمل کنند عبارتند از:

  • والیوم
  • کاجنتین
  • پارلدل
  • سیمترل
  • لیورسال
  • تگرتول
  • کلونوپین

تزریق نورومدولاتور گاهی اوقات می‌تواند موثر باشد. عمل جراحی آخرین گزینه است و باید تنها برای موارد زیر استفاده شود:

  • شدیدترین موارد
  • برای بیمارانی که به دارو واکنشی نشان نمی‌دهند.
  • برای بیمارانی که به روش‌های درمانی غیر جراحی واکنشی نشان نمی‌دهند.

دلیل استفاده‌ی کم از جراحی بالا بودن میزان عوارض در طول جراحی از جمله آسیب به اعصابی است که حرکت پلک را کنترل می‌کنند.