تنبلی چشم AMBLYOPIA

تنبلی چشم Amblyopia

تنبلی چشم چیست؟

عملکرد هماهنگ مغز و چشم برای فرآیند بینایی ضروری است.پرتوهای نور وارد چشم شده و به پیام های الکتریکی تبدیل میشوند و سپس از طریق عصب بینایی به مغز فرستاده میشوند.تنبلی چشم یا آمبیوپی، به حالتی اطلاق میشود که بینایی یکی از چشم ها به دلیل عدم عملکرد هماهنگ مغز و چشم با یکدیگر کاهش پیدا میکند .چشم به نظر طبیعی می آید اما به طور طبیعی کار نمیکند چرا که مغز، چشم مقابل را ترجیح میدهد و تصویر را از آن چشم دریافت میکند.

شیوع تنبلی چشم :

تنبلی چشم شایعترین اختلال بینایی در کودکی است.  تقریباً 2 تا 3 کودک از هر 100کودک به این اختلال دچار میشوند. اگر تنبلی چشم به خوبی در دوران کودکی درمان نشود ، در بزرگسالی باقی خواهد ماند و شایع ترین اختلال بینایی تک چشمی در دوران کودکی و میانسالی است.

علت :

هر شرایطی که شکل گیری طبیعی روند بینایی یا استفاده از چشم ها را تحت تاثیر قرار دهد، می تواند تنبلی چشم ایجاد کند. تنبلی چشم می تواند به دلیل انحراف چشم به داخل (ایزوتراپی یا لوچی) و یا انحراف چشم به خارج (اگزوتروپی) به وجود آید .در برخی موارد ،تنبلی چشم هنگامی ایجاد میشود که یکی از چشم ها نسبت به چشم دیگر بیشتر نزدیک بین،دوربین یا آستیگماتیسم است.اگر تطابق یکی از چشم ها دچار مشکل شود چشم آسیب دیده " خاموش" شده و دچار تنبلی می شود. چشم ها ممکن است طبیعی به نظر برسند ، ولی یکی از چشم ها ، بینایی ضعیف تری دارد. این حالت سخت ترین نوع تنبلی چشم از جهت تشخیص است ، زیرا هنگامی که هر دو چشم کودک باز هستند، بینایی طبیعی به نظر میرسد . اگر هر دو چشم بینایی شدیدا تاری داشته ممکن است تنبلی در هر دو چشم رخ دهد. این حالت زمانی اتفاق می افتد که میزان بالایی از نزدیک بینی ، دور بینی یا آستیگماتیسم وجود داشته باشد.

تنبلی چشم انکساری (یا نامتقارن) چیست؟

انکسار به معنی تمرکز نور بر روی شبکیه برای تشکیل تصویر بینایی است. عیب انکساری زمانی روی میدهد که نور به شکل مناسب در چشم متمرکز نشود و شخص دچار تاری دید شود.زمانی که یک کودک ، تنبلی چشم انکساری یا نامتقارن دارد به این معناست که شدت عیب انکساری در هر یک از چشم های وی متفاوت است.

در این حالت ، مغز از چشمی که دید بهتری دارد استفاده می کند و بینایی چشم ضعیف تر را در واقع خاموش می کند .در ابتدا ، عینک می تواند با تصحیح عیب انکساری در هر دو چشم باعث عملکرد یکسان هر دو شود سپس ادامه درمان به اصلاح بینایی و درک عمق کمک می کند.

تنبلی ناشی از انحراف چشم (استرابیسم) :

تنبلی چشم در بسیاری از موارد همراه با انحراف چشم (در یک راستا نبودن مسیر چشم ها) روی میدهد. چشم منحرف شده ، برای اجتناب از دو بینی ، خاموش می شود و کودک فقط از چشم بهترش استفاده می کند . در نتیجه بینایی چشم منحرف شده تکامل نمی یابد.

تیره شدن بافت های طبیعی روشن چشم:

برخی از بیماری های چشمی مانند آب مروارید (تیره شدن عدسی که در حالت طبیعی روشن است) ممکن است منجر به تنبلی چشم شوند.هر عاملی که مانع از تشکیل تصویر واضع کانونی بر روی شبکیه شود، منجر به تنبلی چشم در یک کودک می شود.اگر چشم پزشک آب مروارید را در چشم شناسایی کند، ممکن است برای جلوگیر از شروع تنبلی چشم ، نیاز به جراحی باشد.

علایم تنبلی چشم :

بعضی از علائم تنبلی چشم که باید در یک کودک به دنبال آن بود عبارتند از:

  • بینایی ضعیف در یک چشم و یا ضعف کلی بینایی
  • دو بینی کج کردن سر یا بستن یکی از چشم ها برای دیدن
  • ضعف درک عمق (سخت شدن قضاوت فاصله نسبی بین اشیا)
  • انحراف به سمت داخل یا خارج در چشم
  • سر درد

اگر والدین این علائم را در کودکشان ملاحظه کنند ، معاینه کودک توسط یک چشم پزشک بسیار ضروری است . درمان یا اصلاح تنبلی چشم باید در زودترین زمان ممکن آغاز شود تا سیستم بینایی کودک بتواند به درستی تکامل یابد. تمامی کودکان ، بدون توجه به اینکه در خطر تنبلی چشم هستند یا نه ، باید به صورت منظم ، تحت معاینه چشم قرار گیرند . تشخیص و درمان به موقع تنبلی چشم، باعث تغییر حقیقی در زندگی آینده این کودکان خواهد شد.

علاوه بر معاینات کودک سالم که باید برای همه کودکان و به محض تولد و بین سن 6 تا 12 ماهگی انجام شود ، غربالگری بینایی باید توسط متخصص کودکان یا پزشک مراقبت های اولیه در کودکان در سنین پیش دبستانی در 3 تا 4 سالگی ، انجام شود.

تشخیص تنبلی چشم :

تنبلی چشم با مشاهده تفاوت بینایی بین دو چشم یا بینایی ضعیف در هر دو چشم تشخیص داده می شود . از آنجایی که سنجش بینایی در کودکان خردسال دشوار است ، چشم پزشک دقت بینایی در کودکان خردسال دشوار است.چشم پزشک دقت بینایی را با نگاه کردن به چگونگی دنبال کردن اشیا توسط یک چشم کودک در هنگام بسته بودن چشم دیگرش ، تخمین می زند.

با استفاده از تعدادی آزمون که با مشاهده واکنش کودک در هنگام بسته بودن یک چشم انجام می شوند ، چشم پزشک می تواند تنبلی چشم را تشخیص دهد . اگر یکی از چشم ها دچار مشکل باشد و چشم سالم بسته شود ، کودک ممکن است تلاش کند که از اطراف چشم بند نگاه کند ، آنرا کنار بکشد و یا گریه کند.

بینایی ضعیف در یک چشم همیشه به این معنا نیست که یک کودک مبتلا به تنبلی چشم است. این حالت اغلب می تواند با تجویز عینک برای کودک بهبود یابد.

همچنین چشم پزشک شما ، داخل چشم را با دقت معاینه می کند تا ببیند که بیماری دیگری باعث تحت تاثیر قرار گرفتن بینایی شده است یا نه.این بیماریها عبارتند از آب مروارید، التهاب (تورم) ، تومورها و سایر مشکلات داخل چشمی .

درمان :

اگر مشکل از نوع انکساری باشد ، ابتدا برای اصلاح خطای تطابق، عینک تجویز می شود . اگر عینک به تنهایی بینایی کودک را بهبود نبخشد ، درمان بعدی بستن چشم است . ( معمولا به مدت چند هفته تا چند ماه) پوشاندن چشم سالم کودک با یک چشم بند ، آنها را مجبور میکند که از چشم ضعیفشان استفاده کنند . روش دیگر این است که بینایی چشم سالم تار شود . اینکار به وسیله قطره چشمی مخصوص و یا نوعی از عینک انجام می شود . در این حالت در برابر چشم سالم ، یک عدسی تار قرار داده می شود .

حتی بعد از اینکه بینایی چشم ضعیف بازگشت ، بسیار مهم است که بستن چشم در تنبلی چشم تا چند سال به صورت گاه گاه انجام شود تا بهبودی حفظ شود . چشم ضعیفتر باید تقویت شود تا بتواند به صورت طبیعی ببیند . تجویز عینک یا انجام جراحی میتواند علت تنبلی چشم را اصلاح کند ، ولی باید خود تنبلی چشم را نیز درمان کرد.

چرا بايد تنبلي چشم درمان شود؟

اگر تنبلي چشم درمان نشود منجر به مشكلات متعددي مي شود:

  • ممكن است در چشم ، آسيب هاي بينايي جدي و دائمي گسترش پيدا كند.
  • ممكن است درك عمق (ديد سه بعدي) از دست برود. زيرا براي اين كار ديد خوب در هر دو چشم مورد نياز است.
  • در صورت بيمار شدن يا آسيب چشم سالم ، بينايي در بقيه عمر ضعيف خواهد بود.

افرادي كه فقط در يك چشم بينايي خوبي دارند ، ممكن است در انجام دادن مشاغلي كه قادر به انجام آن هستند ، دچار محدوديت شوند. چشم پزشك مي تواند نحوه درمان را به بيمار آموزش دهد و  به شما و كودكتان در انجام موفق اين درمان كمك كند.

درمان موفق به موارد زير بستگي دارد:

  • تنبلي چشم چه قدر شديد است.
  • درمان كودك در چه سني شروع شده است.

اگر مشكل سريع تشخيص داده شده و درمان شود ، بينايي مي تواند در اكثر كودكان بهبود يابد. تنبلي چشم در اثر انحراف چشم يا عيوب انكساري نابرابر ممكن است در طول 9 سال اول زندگي با موفقيت درمان شود و اكثرا در آينده مجددا روي نمي دهد اگر تنبلي چشم تا پس از اوايل كودكي تشخيص داده نشود ، ممكن است درمان موفق نباشد. مطالعات در اين زمينه بسيار كم است و به خوبي مشخص نيست كه درمان چقدر در بزرگسالان جواب مي دهد. سيستم بينايي در 6 تا 9 سال اول زندگي تكامل مي يابد. ارتباط ضعيف بين چشم و مغز در طي اين دوران شكل مي گيرد. محققين در حال بررسي اين موضوع هستند كه آيا درمان براي بزرگسالان نيز نتيجه بخش است يا خير.