درمان آستیگماتیسم چشم با/بدون جراحی

آستیگماتیسم یک خطای انکساری است که به دلیل بد شکلی لنز یا قرنیه (پوشش شفاف روی عنبیه، مردمک چشم و لنز) ایجاد شده و باعث م ی‌شود مبتلایان نتوانند اشیاء را از فاصله‌ی دور یا خیلی نزدیک به صورت واضح و آشکار ببینند.

آستیگماتیسم ممکن است با درجات مختلف در هر چشم ایجاد شود و معمولاً با نزدیک ‌بینی یا دوربینی همراه است. آستیگماتیسم خفیف معمولاً مسئله‌ی قابل توجهی نیست یا موجب کمی تاری دید می‌شود اما آستیگماتیسم شدید باعث می‌شود اشیاء در هر فاصله‌ای به صورت تار دیده شوند. نزدیک به 80 درصد مردم درجاتی از آستیگماتیسم را دارند گرچه بسیاری از آنها به اصلاح و درمان نیاز پیدا نمی‌کنند. آستیگماتیسم می‌تواند با عینک، لنزهای چشمی یا جراحی درمان شود.

آستیگماتیسم خفیف همیشه یک مشکل محسوب نمی‌شود و لزوماً دید فرد را دستخوش تغییر نمی‌کند. اما اگر آستیگماتیسم شما شدیدتر شد باید به یک متخصص مراجعه کنید، چرا که ممکن است این موضوع شروع یک بیماری چشمی جدی‌تر باشد. این بیماری می‌تواند قوز قرنیه، یا تباهی لکه زرد (دژنراسیون ماکولا) مرتبط با سن باشد. رایجترین درمان‌ها برای آستیگماتیسم شامل مداخله‌ی زودهنگام برای جلوگیری از بدتر شدن دید یا استفاده از عینک و لنزهای چشمی می‌باشد. برای درصد پایینی از مبتلایان متخصصین جراحی لیزری را پیشنهاد می‌کنند.

در کلینیک چشم پزشکی دکتر یادگاری در درمان عیوب انکساری چشمی  مانند آستیگماتیسم از تکنیک‌های جدید لیزر چشم از جمله (لازک) استفاده می‌شود. به منظور کسب آگاهی بیشتر در این زمینه و یا رزرو نوبت در کلینیک چشم پزشکی دکتر یادگاری می‌توانید با شماره‌های 02156377075 و 02188196544 تماس حاصل فرمایید.

آستیگماتیسم چیست؟


یک قرنیه‌ی عادی و نرمال به شکل یک کره‌ی کامل است. لنزهای چشم نیز در تمام جهات دارای درجه انحنای یکسانی می‌باشند. اما قرنیه و لنز در افراد مبتلا به آستیگماتیسم به صورت منحنی متقارن نیستند. یک طرف ممکن است دارای شیب بیشتری از طرف دیگر باشد که باعث می‌شود قرنیه بیشتر به شکل توپ راگبی دیده شود تا بسکتبال.

به همین دلیل، نور وارد شده به چشم به درستی بر روی شبکیه متمرکز نمی‌شود و این موضوع باعث به وجود آمدن تصویری تار می‌گردد. به عبارت دیگر، نوری که از جهات مختلف به چشم وارد شده بر نقاط کانونی مختلفی هم متمرکز می‌شود و تصویری تار را به وجود می‌آورد.

علائم آستیگماتیسم


در موارد خفیف‌تر آستیگماتیسم، علائم به سختی قابل توجه بوده و درمان نیز ضروری نیست. در موارد شدیدتر، دیدن جزئیات ریز از فاصله‌ی دور یا نزدیک ممکن است دشوار باشد.

افرادی که دارای آستیگماتیسم شدید هستند، ممکن است از سردرد، خستگی چشم و نوسان دید در رنج باشند بخصوص زمانی که کتاب می‌خوانند، به صفحه‌ی کامپیوتر خیره می‌شوند یا چیزی را در فاصله دنبال می‌کنند.

انواع


آستیگماتیسم به دلیل بدشکلی لنز (در آستیگماتیسم عدسی) یا قرنیه (در آستیگماتیسم قرنیه) ایجاد شده و بر اساس تأثیرات آن بر بینایی تقسیم‌بندی می‌شود:

آستیگماتیسم نزدیک‌ بین

در آستیگماتیسم نزدیک‌ بینی یک یا هر دو محورهای چشم نزدیک‌ بین هستند. یک محور خطی است که یک دایره و منحنی‌ای است که یک کره را به دو بخش تقسیم می‌کند.  برای مثال، در صفحه‌ی یک ساعت، خطی که عدد 6 را به 12 وصل می‌کند، محور می‌باشد.

آستیگماتیسم دوربین

در این نوع آستیگماتسیم، یک یا هر دو محورهای اصلی چشم دوربین هستند.

آستیگماتیسم ترکیبی

در این نوع آستیگماتیسم، یک محور اصلی نزدیک ‌بین و دیگری دوربین است.

علل


این عارضه ممکن است ارثی بوده و یا پس از آسیبی به چشم یا جراحی چشم ایجاد شود. پدیده‌ی نادری به نام قوز قرنیه نیز می‌تواند منجر به آستیگماتیسم شود.

در قوز قرنیه، قرنیه به صورت پیش‌رونده نازک شده و بیشتر به شکل مخروط می‌شود. این حالت باعث ایجاد آستیگمات چشم می‌گردد. گرچه در بیشتر موارد اعوجاج بصری ناشی از قوز قرنیه می‌تواند با لنزهای چشمی برطرف شوند، اما این بیماری می‌تواند تا مرحله‌ای پیشرفت کند که نیاز به جراحی‌هایی مانند پیوند قرنیه داشته باشد.

عوارض


اگر یک چشم آستیگمات باشد و درمان نشود، تنبلی چشم می‌تواند ایجاد شود. به تنبلی چشم، آمبلیوپی نیز گفته می‌شود.

تشخیص


یک چشم پزشک می‌تواند از طریق آزمایش جامع چشم، آستیگماتسم را تشخیص بدهد. آزمایش برای تشخیص آستیگمات چشم، چگونگی تمرکز چشم بر روی نور را مشخص کرده و تعیین می‌کند که هر لنز نوری به چه میزان قدرت برای بهبود بینایی نیاز دارد. این آزمایش شامل موارد زیر می‌باشد:

  • وضوح بینایی: زمانی که حروف را از روی نقشه‌ی راه دور می‌خوانید، در حال آزمون وضوح بینایی خود هستید. وضوح بینایی به صورت یک کسر بیان می‌شود (برای مثال 40/20). عدد بالایی فاصله‌ی استاندارد آزمایش (20 پا) و عدد پایین کوچکترین اندازه‌ی حرف خوانده شده است. یک فرد با وضوح بینایی 40/20 باید در فاصله‌ی 20 پایی قرار بگیرد تا بتواند حرفی را بخواند که باید در فاصله‌ی 40 پایی به صورت واضح و آشکار دیده شود. وضوح بینایی نرمال 20/20 می‌باشد.
  • کراتومتری/ توپوگرافی: یک دستگاه کراتومتر، وسیله‌ای اولیه است که برای اندازه‌گیری مقدار انحنای قرنیه استفاده می‌شود. با تاباندن یک دایره‌ی نوری بر روی قرنیه و اندازه‌گیری بازتابش آن، می‌توان به طور دقیق انحنای آن بخش از سطح قرنیه را اندازه گرفت. این اندازه‌گیری به خصوص در تعیین اندازه‌ی مناسب لنزهای چشمی ضروری می‌باشد. توپوگرافی قرنیه، که استفاده از آن نیز افزایش یافته است، یک نقشه‌ی برجسته از قرنیه ایجاد کرده و جزئیات بیشتری را از شکل آن در اختیار پزشک قرار می‌دهد.
  • انکسار: با استفاده از وسیله‌ای به نام فروپتر، چشم پزشک مجموعه‌ای از لنزها را در مقابل چشم شما قرار داده و بررسی می‌کند که آنها چگونه بر روی نور تمرکز می‌کنند. این کار با استفاده از یک ابزار نوری دستی به نام شبکیه‌بین یا یک ابزار اتوماتیک انجام می‌شود که قدرت تمرکز چشم را ارزیابی می‌کند. بر اساس پاسخ‌های شما، این قدرت تصحیح می‌شود تا لنزی که واضحترین بینایی را فراهم می‌کند، تعیین شود. با وجود فناوری‌های جدید، اطلاعات گرفته شده از بیمار برای تعیین نیازهای بینایی او، به صورت درست و صحیح باقی می‌مانند.

با اطلاعاتی که از این آزمایشات به دست می‌آید، چشم پزشک تعیین می‌کند که آیا شما آستیگماتیسم دارید یا خیر. اپتومتریست از این یافته استفاده کرده و آنها را با نتایج آزمایشات دیگر ترکیب می‌کند تا توان مورد نیاز لنزی را به دست بیاورد که بینایی واضح و راحت را برای شما فراهم می‌کند. زمانی که آزمایشات به پایان رسید، چشم پزشک گزینه‌های درمانی را با شما به بحث می‌گذارد.

روش‌های درمان آستیگماتیسم


افراد مبتلا به آستیگماتیسم دارای درجات مختلفی از تاری دید می‌باشند. روش‌های درمان شامل استفاده از عینک، لنزهای چشمی و بعضی از جراحی‌های انکساری می‌باشند.

عینک و لنزهای چشمی

در بسیاری از موارد، آستیگمات چشم به بهترین شکل توسط عینک اصلاح می‌شود. می‌توان لنزهای چشمی، یا به طور خاص لنزهای چشمی هلالی، را مخصوص افراد مبتلا به آستیگماتیسم طراحی کرد. موارد خفیف‌تر می‌توانند با لنزهای هلالی نرم درمان شوند.

درجات بالای آستیگماتیسم با استفاده از عینک یا لنزهای چشمی هلالی RGP بهتر درمان می‌شوند. لنزهای چشمی هلالی به دلیل اصلاح بیشتری که فراهم می‌کنند از لنزهای چشمی عادی گران‌تر می‌باشند.

جراحی لیزری چشم

این نکته مهم است که بسیاری از موارد آستیگماتیسم به دلیل خمیدگی و انحنای قرنیه می‌باشند. به همین دلیل، تنها عمل آستیگماتیسم می‌تواند به صورت مؤثر این شرایط را درمان کند. عینک و لنزهای چشمی در زمان استفاده می‌توانند بینایی را اصلاح کنند اما در واقع علاج این مسئله نیستند.

درمان‌های جراحی چشم آستیگمات شامل جراحی لیزیک چشم، پی آر کی (فوتوریفرکتیو کراتکتومی یا PRK) و لازک می‌باشند. جراحی لیزیک قرنیه را با برداشتن بافت چشم تغییر شکل می‌دهد. در جراحی پی آر کی، لایه‌ی نازک خارجی قرنیه (اپیتلیوم) برداشته شده و پیش از تغییر شکل بافت زیرین قرنیه با یک لیزر اگزایمر دور انداخته می‌شود. در جراحی لازک، لایه‌ی بالایی سلول‌ها در مدت سی ثانیه با الکل درمان شده و از بافت زیرین جدا می‌شود. بافت تازه‌ای که نمایان می‌شود با لیزری مشابه آنچه در جراحی‌های لیزیک و پی آر کی استفاده می‌شود، تحت درمان قرار می‌گیرد. تنها موارد خفیف آستیگماتیسم با جراحی‌های لیزر چشم درمان می‌شوند.